Je administratie is geen archiefkast. Het is je bewijslast.

Gepubliceerd op 2 oktober 2026 om 13:00

‘’Ik hou het wel bij in mijn hoofd en een mapje met bonnetjes" is de duurste zin die je als ondernemer kunt uitspreken — niet omdat het onhandig is, maar omdat het wettelijk gewoon niet volstaat.
Het voeren van een administratie is geen kwestie van netjes zijn. Het is een wettelijke plicht, met eisen aan wat erin moet, hoe lang je het bewaart, en wat er gebeurt als het tekortschiet... En dat laatste kan hard aankomen: bij een boekenonderzoek kan een gebrekkige administratie ertoe leiden dat de bewijslast omkeert — dan moet jíj bewijzen dat de schatting van de inspecteur onjuist is, in plaats van andersom.


Wie moet een administratie voeren?

Fiscaal gezien ben je administratieplichtig zodra je een bedrijf of zelfstandig een beroep uitoefent — dat geldt voor de eenmanszaak, de vof, de bv, en ieder ander die zelfstandig onderneemt, ongeacht de omvang van de werkzaamheden.
Zelfs een kleine nevenactiviteit valt eronder: de omvang van de werkzaamheden is voor de vraag óf je moet administreren niet relevant, alleen voor hoe uitgebreid die administratie moet zijn.

Naast de fiscale plicht bestaat er ook een civielrechtelijke administratieplicht: iedereen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefent, moet van zijn vermogenstoestand en van alles wat zijn bedrijf betreft, een zodanige administratie voeren dat zijn rechten en plichten daaruit te allen tijde kunnen worden gekend. Voor rechtspersonen (zoals de bv) geldt een vergelijkbare, aparte verplichting.

Wat moet er in je administratie zitten?

Er is geen vastomlijnde lijst die voor iedere onderneming exact hetzelfde is — de eisen hangen af van de aard en omvang van je bedrijf. Maar in de praktijk komt het voor vrijwel elke ondernemer op hetzelfde neer:

  • Inkoop- en verkoopfacturen, volledig en volgens de factuureisen (zie het deze artikel hierover).
  • Kasadministratie, als je contant geld ontvangt of uitgeeft. Grote, niet nader onderbouwde "stelposten" in het kasboek zijn een klassieke reden voor de Belastingdienst om te concluderen dat de werkelijke kasstroom niet goed is vastgelegd.
  • Bankafschriften en de koppeling daarvan aan facturen en het kasboek.
  • Het grootboek, waarin alle financiële mutaties gestructureerd zijn vastgelegd.
  • Debiteuren- en crediteurenadministratie — wie moet jou nog betalen, en wie moet jij nog betalen.
  • Voorraadadministratie, zodra je met voorraad werkt. Het ontbreken hiervan is bij een grotere onderneming al voldoende geweest voor een rechter om een informatiebeschikking terecht te vinden.
  • Loonadministratie, zodra je personeel hebt — inclusief onderliggende stukken zoals werkroosters. Een horecaonderneming die de werkroosters van personeel niet bewaarde, kreeg hier expliciet een tik voor: de loonadministratie voldeed niet aan de eisen, met omkering van de bewijslast tot gevolg.
  • Urenregistratie, als je gebruik wilt maken van de zelfstandigenaftrek. Zonder een uitgeschreven, geloofwaardige registratie van je bestede uren kun je bij een controle niet aantonen dat je aan het urencriterium voldoet.
  • Correspondentie en overige stukken die van belang zijn voor de heffing — ook e-mails, agenda's en notities kunnen hieronder vallen als ze relevant zijn voor je bedrijfsvoering.

Werk je met btw, dan geldt daarnaast een specifieke aantekenplicht: je moet regelmatig aantekening houden van alle aan jou en door jou verrichte leveringen en diensten, van intracommunautaire verwervingen, van invoer en uitvoer, en van alle overige gegevens die van belang zijn voor de btw-heffing — zowel in Nederland als in andere lidstaten.


Mag je alles digitaal bewaren?

Ja. Er is geen verplichting om iets op papier te bewaren — je mag je volledige administratie digitaal voeren en opslaan, ook als je de gegevens oorspronkelijk op papier hebt ontvangen.

Daar gelden wel voorwaarden bij:

  • Je bestanden moeten bij een controle binnen redelijke termijn leesbaar en controleerbaar zijn. Dat betekent ook dat je de software en apparatuur waarmee die bestanden gemaakt of gebruikt zijn, beschikbaar moet houden, of in elk geval moet zorgen dat de gegevens overdraagbaar en leesbaar blijven.
  • Ontvang je een papieren bon of factuur en wil je die vervolgens alléén digitaal bewaren (scannen en het papier weggooien)?
    Dat heet conversie, en daar kun je afspraken over maken met de Belastingdienst. Zonder zo'n afspraak loop je het risico dat een verdwenen of vervaagd papieren origineel als een gebrek in je administratie wordt gezien — "het papier is vervaagd" is volgens de Belastingdienst namelijk geen geldige reden om niet aan de bewaarplicht te voldoen.
  • Gebruik je een boekhoudpakket, dan wordt dit meestal automatisch goed geregeld: facturen worden gekoppeld aan transacties en digitaal bewaard.
    Zorg wel dat je back-ups maakt en dat de Belastingdienst bij een controle daadwerkelijk toegang kan krijgen tot je bestanden en programma's.


Kortom: digitaal mag, maar "digitaal en onvindbaar" of "digitaal en onleesbaar bij controle" telt niet mee als voldoen aan je plicht.


Hoe lang moet je alles bewaren?

De basisregel is 7 jaar, te rekenen vanaf het einde van het boekjaar waarop de gegevens betrekking hebben.
Voor gegevens over onroerende zaken — de aankoop, bouw of verbouwing van een bedrijfspand — geldt een langere termijn van 10 jaar, vanwege de herzieningsperiode voor de btw-aftrek daarop.


Een paar praktische punten:

  • Je kunt met de Belastingdienst een kortere bewaartermijn afspreken voor specifieke onderdelen, maar dat geldt nooit voor de basisgegevens van je administratie zoals het grootboek en je facturen — die basisgegevens moet je altijd de volle termijn bewaren.
  • Stop je met je onderneming binnen de bewaartermijn? Dan blijft de bewaarplicht gewoon doorlopen — ook na beëindiging moet de Belastingdienst nog een eindcontrole kunnen doen.
  • Laat je je administratie (deels) door een boekhouder of administratiekantoor bijhouden? Dan geldt de bewaarplicht ook voor de gegevens die die derde partij over jouw onderneming heeft.


Wat gebeurt er als je administratie tekortschiet?

Dit is waar het voor veel ondernemers pas concreet wordt. Ontdekt de inspecteur bij een boekenonderzoek dat je niet of onvoldoende aan je administratieplicht hebt voldaan, dan kan hij een informatiebeschikking afgeven.
Het gevolg daarvan is stevig: de bewijslast keert om en wordt verzwaard.
Normaal moet de Belastingdienst aannemelijk maken dat een aanslag klopt; is er eenmaal een informatiebeschikking, dan moet jíj overtuigend aantonen dat de (vaak conservatieve) schatting van de inspecteur onjuist is. Dat is in de praktijk een zware opgave.


Een paar voorbeelden uit de rechtspraak laten zien hoe dit uitpakt:

  • Een zelfstandige met bouwwerkzaamheden van beperkte omvang kreeg alsnog een informatiebeschikking, omdat hij geen enkele vorm van administratie kon laten zien. De rechter benadrukte dat de omvang van de werkzaamheden niet relevant is voor de vraag óf er een administratieplicht geldt.
  • Een handelaar in mobiele telefoons zag zijn beroep tegen omkering van de bewijslast verworpen, omdat een deugdelijke kasadministratie ontbrak. De rechter oordeelde dat dit geen "geringe schending" was, maar verwaarlozing die voor een administratieplichtige ondernemer onaanvaardbaar is.
  • Bij een grote landbouwonderneming ontbrak een voorraadadministratie en was de loonadministratie van seizoenarbeiders niet op orde — ook hier werd de informatiebeschikking in stand gehouden.


In alle gevallen gaat het niet om spitsvondige formaliteiten, maar om dezelfde kern: kan een buitenstaander, aan de hand van jouw administratie, vaststellen wat er in je onderneming is gebeurd? Zo niet, dan is de administratie ontoereikend — ongeacht hoe klein je onderneming is.


Praktische vuistregels

  • Houd zakelijk en privé strikt gescheiden — begin met een aparte zakelijke rekening.
  • Gebruik een boekhoudpakket in plaats van een losse map of spreadsheet; dat voorkomt dat losse stukken zoekraken en zorgt automatisch voor een koppeling tussen facturen, bank en kas.
  • Leg uren, kilometers en andere onderbouwende gegevens op het moment zelf vast, niet achteraf uit je hoofd.
  • Maak structureel back-ups van je digitale administratie, los van je boekhoudpakket.
  • Bewaar niet alleen de eindresultaten (zoals de jaarrekening), maar ook de onderliggende stukken — daar wordt bij een controle juist naar gevraagd.